Reptilioj - Vikipedio - www.wiki-eo.katalog-web.eu

Reptilioj

Troveblo de fosilioj: Karbonio - ĉi-epoko

Tuatara, Sphenodon punctatus

Biologia klasado

Regno:	Animaloj Animalia
Filumo:	Ĥorduloj Chordata
Subfilumo:	Vertebruloj Vertebrata
Klaso:	Reptilioj Sauropsida * Goodrich, 1916

Subklasoj

Anapsidoj Anapsida
Diapsidoj Diapsida

Reptilioj (Reptilia) estas klaso de vertebruloj inter amfibioj kaj birdoj, kun ŝanĝiĝanta korpotemperaturo, spirantaj per pulmoj. Kelkaj estas senpiedaj, aliaj posedas kvar mallongajn krurojn, tial ili rampas ĉe la tero kaj estas komunuze nomataj rampuloj pro ĉi tiu kvalito. Reptilihaŭto estas seka kun malgranda nombro da glandoj, epidermo tre korniĝinta; ĝi estas ŝatata por produktado de valizoj.

Reptilioj estas tetrapodoj kaj amniuloj, bestoj kies embrion ĉirkaŭas amnia membrano, kaj membroj de la klaso Sauropsida. Hodiaŭ ilin reprezentas kvar travivintaj ordoj:

Krokodiluloj Crocodilia (krokodilo, gavialoj, kajmanoj kaj aligatoroj): 23 specioj
Sfenodontuloj Sphenodontia (sfenodontoj de Nov-Zelando): 2 specioj
Skvamuloj Squamata (lacertoj, serpentoj kaj amfisbenoj amphisbaenia): ĉ. 7900 specioj
Testuduloj Testudines (testudoj kaj kelonioj): ĉ. 300 specioj

Kiam oni konsideras la evoluon de reptilioj ("rampuloj"), estas pli logike grupigi ilin en:

Grupo 1 (testud-devenaj):

Testuduloj (testudoj);

Grupo 2 (lacert-devenaj):

Lacertojn (igvanoj, etaj lacertoj, kameleonoj/ĥameleonoj, serpentoj, ktp);
Krokodiluloj (krokodiloj, aligatoroj, gavialoj) kune kun Birdoj.

[redakti] Taksonomio

Klasado ĝis la nivelo de ordoj, laŭ Benton 2004.

Serio Amniuloj Amniota
- Klaso Sinapsidoj Synapsida
  - Ordo Pelycosauria *
  - Ordo Terapsidoj Therapsida
    - Klaso Mamuloj Mammalia
- Klaso Reptilioj Sauropsida
  - Subklaso Anapsidoj Anapsida
    - Ordo Testuduloj Testudines
  - Subklaso Diapsidoj Diapsida
    - Ordo Araeoscelidia
    - Ordo Younginiformes
    - Infraklaso Fiŝosaŭroj Ichthyosauria
    - Infraklaso Lepidosaŭromorfoj Lepidosauromorpha
      - Superordo Saŭropterigoj Sauropterygia
        
        Ordo Plakodontoj Placodontia
        
        Ordo Notosaŭroideoj Nothosauroidea
        
        Ordo Pleziosaŭruloj Plesiosauria
      - Superordo Lepidosaŭroj Lepidosauria
        
        Ordo Sphenodontida (tuatara)
        
        Ordo Skvamuloj Squamata (lacertuloj k serpentoj)
    - Infraklaso Arkosaŭromorfoj Archosauromorpha
      - Ordo Prolacertoformaj Prolacertiformes
      - Divizio Arkosaŭroj Archosauria
        
        Subdivizio Crurotarsi
        
        Superordo Krokodilomorfoj Crocodylomorpha
        
        Ordo Krokodiluloj Crocodylia
        
        Subdivizio Avemetatarsalia
        
        Infradivizio Ornitodiroj Ornithodira
        
        Ordo Flugsaŭroj Pterosauria
        
        Superorder Dinosaŭroj Dinosauria
        
        Ordo Saŭriskioj Saurischia
        
        Klaso Birdoj Aves
        
        Ordo Ornitiskioj Ornithischia

[redakti] Filogenezo

  Sauropsida
  |--Anapsidoj Anapsida
  |  |--Mezosaŭredoj (formortintaj)
  |  `--Parareptilia
  |     |--Millerettidae (formortintaj)
  |     |--Bolosaŭredoj Bolosauridae (formortintaj)
  |     `--Procolophonomorpha
  |        |--Procolophonia
  |        |  |--Procolophonidae (formortintaj)
  |        |  `--Pareiasauridae (formortintaj)
  |        `?-Testuduloj Testudines
  `--Eŭreptilioj Eureptilia        
     |--Captorhinidae (formortintaj)
     `--Romeriida
        |--Protorothyrididae (formortintaj)
        `--Diapsidoj Diapsida
           |--Araeoscelidia (formortintaj)
           |--Avicefaloj Avicephala (formortintaj)
           `--Novdiapsidoj Neodiapsida
              |?-Younginiformes (formortintaj)
              `--+--Lepidosaŭromorfoj Lepidosauromorpha
                 |  |?-Euryapsida
                 |  |  |?-Saŭropterigoj Sauropterygia (formortintaj)
                 |  |  `?-Ichthyopterygia (formortintaj)
                 |  `--Lepidosaŭroformaj Lepidosauriformes
                 |     `--Lepidosaŭroj Lepidosauria
                 |        |--Sfenodontedoj (inkluzive sfenodonton)
                 |        `--Skvamuloj Squamata (inkluzive lacertulojn, mozasaŭrojn kaj serpentojn)
                 `--Arkosaŭromorfoj Archosauromorpha
                    |?-Ĥoristoderoj Choristodera (formortintaj)
                    |--Trilofosaŭredoj Trilophosauridae (formortintaj)
                    |--Rinkosaŭredoj Rhynchosauridae (formortintaj)
                    |--Prolacertoformaj Prolacertiformes (formortintaj)
                    `--Arkosaŭroformaj Archosauriformes
                       |--Proterosuchidae (formortintaj)
                       |?-Erythrosuchidae (formortintaj)
                       |--Euparkeriidae (formortintaj)
                       `--+--Proterochampsidae
                          `--Arkosaŭroj Archosauria
                             |--Krurotarsoj Crurotarsi (inkluzivas krokodilulojn)
                             `--Ornitodiroj Ornithodira
                                |--Pterosaŭromorfoj Pterosauromorpha (formortintaj)
                                `--Dinosaŭromorfoj Dinosauromorpha (inkluzive dinosaŭrojn, inkluzive birdojn)

[redakti] Lamarko

Lamarko konsideris la reptiliojn (li inkludis amfibiojn ene de la sama grupo) kiel dekdua klaso de organizo de animaloj el la plej simplaj (senvertebruloj) al la plej perfekta (la homo). Li difinis la reptiliojn kiel la unua grupo kun spirado per pulmoj, kvankam ankoraŭ kun malvarma sango, kiel la proksima grupo de fiŝoj, pli proksima al senvertebruloj.