Eŭro (EUR, €) estas la ĉefa monunuo de la Eŭropa Unio: ĝi estas la sola valuto de Aŭstrio, Belgio, Finnlando, Francio, Germanio, Greklando, Hispanio, Irlando, Italio, Kipro, Luksemburgio, Malto, Nederlando, Slovakio, Slovenio kaj Portugalio, el kiuj konsistas la EMU (Eŭropa Mona Unio). Tiun ĉi lando-grupon oni nomas Eŭrozono, Eŭrogrupo, aŭ eĉ Eŭrolando.
Tri ŝtatoj de la malnova EU (antaŭ 2004) ne adoptis eŭron, nome Britio, Danio kaj Svedio. El la dek membroj, kiuj aliĝis al la EU en 2004, ĝis nun aliĝis Slovenio (la 1-an de januaro 2007), Malto kaj Kipro (la 1-an de januaro 2008, laŭ decido de la 10-a de julio 2007), kaj Slovakio (la 1-an de januaro 2009).
Eŭro ankaŭ estas la ĉefa valuto de iuj nacioj kaj nacieroj ekster Eŭropa Unio: Andoro, Monako, San-Marino, Vatikano, Montenegro, Kosovo (en Serbio) kaj Akrotiri kaj Dekelia (en la Unuiĝinta Reĝlando).
Ne tro malnovaj komputilaj klavaroj ebligas tajpi la simbolon de eŭro (€), ofte pere de la kombino [AltGr]+[e] aŭ [AltGr]+[4]. En Interreto, la kodo estas € aŭ, Unikode €.
|
|
Enhavo |
La unua homo, kiu fervore engaĝiĝis por komuna eŭropa valuto, estis la germana esperantisto Josef Zauner. Pri tio atestas ekzemple la artikolo pri UŜE en Enciklopedio de Esperanto de 1934. Sed dum la dua mondmilito liaj verkoj forgesiĝis.
La «elpensinto» de la vorto «eŭro» estas la belga esperantisto Germain Pirlot (kiu naskiĝis la 18-an de marto 1943 en la belgaj Ardenoj). Fakte li sugestis la nomon al la iama prezidanto de la Eŭropa Komisiono, d-ro Jacques Santer, en letero de la 4-a de aŭgusto 1995 : «Mi tute aprobas vin, kiam vi aldiras, ke la civitano rajtas identiĝi kun sia mono, sed kial paroli tiam pri “franc” aŭ “franken”, kio estas neta referenco al Francio? Ĉu vi forgesus, ke aliaj civitanoj havas aliajn monojn? Kiel ili povus identiĝi kun tiu francama “franko”? Mi ne kuraĝas opinii, ke jam nun vi konsideras ilin kiel duarangajn civitanojn, kiel specojn de subuloj. Kial ne montri imagopovon kaj eliri el la rutina vojo ? Oni povus ja nomi tiun novan monon “eŭro”!»
Jen la respondo de la ĝenerala sekretario de la Eŭropa Komisiono, en letero de la 18-a de septembro 1995 (ref.: SG(95)D/86446): «Sinjoro Pirlot, La Prezidanto SANTER petis, ke mi danku vin pro via letero de la 4-a de aŭgusto 1995 per kiu vi afable sugestis al li nomi “EŬRO” la ontan ununuran eŭropan monon. Kiel vi scias, la debato pri tiu temo estas tre malsimpla, ĉar la nomo de tia mono devas ja arigi kvalitojn, kiuj ebligas garantii la sukceson ĉe ĉiuj eŭropanoj. Sekve ĉiuj sugestoj bonvenas kaj pro tio, nome de S-ro SANTER, mi deziras vigle danki vin pro via kontribuo al tiu debato kaj, pli ĝenerale, pro via subteno al la procezo de eŭropa integrado.»
La 28-an de januaro , s-ro Jean-Jacques Schul, prezidanto de PROMEURO (Asocio de eŭropaj civitanoj por la promocio de la eŭropa mono) skribis: «Ni estas tre dankemaj al s-ro Pirlot pro la informo pri la ebleco, ke li povus esti la 1-a kiu sugestis la nomon “eŭro”. Ĝis nun ni havas neniun sciigon pri tia sugesto antaŭ 04.08.1995».
La decido pri la nomo de la nova eŭropa monero okazis dum la eŭropa ĉefkongreso de Madrido en decembro 1995.
Eŭro estis enkondukita la 1-an de januaro 1999 kiel oficiala monunuo de la tiamaj dek unu «eŭro-landoj» (poste 12, ĉar Grekio aldoniĝis en 2000): de tiam ĝis 2002, oni povis pagi per eŭro nur per bankkarto au bankĉeko. La eŭro fariĝis mantuŝebla nur ekde la 1-a de januaro 2002, kiam la biletoj kaj moneroj aperis.
Inter la 1-a de januaro 1999 kaj maksimume kelkaj monatoj post la 1-a de januaro 2002 (laŭ la landoj), la naciaj monunuoj kunekzistis kun eŭro kiel subdividoj de eŭro. Post tiu periodo, la naciaj monunuoj ne plu valoras, ilin oni ne plu povas uzi en monaj rilatoj: eŭro fariĝas la vere ununura, uzata monunuo ene de Eŭrolando.
Eŭro kalkulas:
La biletoj havas bildojn pri pontoj kaj pordoj, ĉiuj estas fikciaj, sed laŭ 7 diversaj arkitekturaj stiloj. Ĉiu monero havas 15 diversajn bildojn sur dorsaj flankoj, po unu por ĉiu lando. Ĉiu lando de EMU rajtis elekti desegnojn por la dorsaj flankoj de eŭro-moneroj. Interalie, Nederlando elektis sian reĝinon, Vatikano la papon kaj Francio diversajn simbolojn reprezentantajn la landon.
La valoro de eŭro ene de Eŭropa Unio estas :
Tiuj ĉi-supraj valoroj estas porĉiamaj.
La valoro de eŭro en januaro 2002 estis:
| Jaro | Dato | Kurzo [1] | Dato | Kurzo [2] |
|---|---|---|---|---|
| 1999 | 3.12. | 1,0015 | 5.1. | 1,1790 |
| 2000 | 26.10. | 0,8252 | 6.1. | 1,0388 |
| 2001 | 6.7. | 0,8384 | 5.1. | 0,9545 |
| 2002 | 28.1. | 0,8578 | 31.12. | 1,0487 |
| 2003 | 8.1. | 1,0377 | 31.12. | 1,2630 |
| 2004 | 14.5. | 1,1802 | 28.12. | 1,3633 |
| 2005 | 15.11. | 1,1667 | 3.1. | 1,3507 |
| 2006 | 2.1. | 1,1826 | 5.12. | 1,3331 |
| 2007 | 12.1. | 1,2893 | 27.11. | 1,4874 |
| 2008 | 17.10. | 1,3404 | 15.7. | 1,5990 |
| 2009 | 4.3. | 1,2555 | 2.1. | 1,3866 |
Eŭro-moneroj Eŭro-bankbiletojOni lanĉis proponon en 2004 por unuecigi la skribmanieron de eŭro (komprenebla propono estis euro fare de Gerrit Zalm nederlanda financa ministro, prezidanto de Ecofin). Oni proponis doni escepton nur por Grekio.
Hungario uzas la formon de euró en ĉiutaga uzo. Latvio batalas por uzo de formo eiro, ĉar la latva lingvo ne konas la diftongon eu. Bulgario sukcesis (Traktato de Lisbono) nomi la komunan eŭropan valuton Евро, laŭ la cirila alfabeto [3]
Eŭropa Centra Banko - oficiala retpaĝo de eŭro (ne-Esperante) Informoj pri eŭro esperante Enkonduko al la moneroj EuroBillTracker - ilo por sekvi individuajn eŭrobiletojn tra la mondo esperanteaŭstra ŝilingo | belga franko | germana marko | finna marko | franca franko | greka draĥmo | hispana peseto | irlanda pundo | itala liro | kipra pundo | luksemburga franko | malta liro | nederlanda guldeno | portugala eskudo | slovena tolaro
Albana leko | Belarusa rublo | Brita pundo | Bulgara levo | Ĉeĥa krono | Ĉednestria rublo | Dana krono | Estona krono | Eŭro | Feroa krono | Ĝibraltara pundo | Guernsey-pundo | Hungara forinto | Islanda krono | Isle-of-Man-pundo] | Jersey-pundo | Konvertebla Marko de Bosnio kaj Hercegovino | Kroata kunao | Latva lato | Litova lido | Makedona denaro | Moldava leŭo | Norvega krono | Pola zloto | Rumana leŭo | Rusa rublo | Sveda krono | Svisa franko | Serba dinaro | Slovaka krono | Turka liro | Ukrainia hrivno
